تفکّر و اندیشه براى عبرت

پیامبر أعظم صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله :

اَوصانى رَبّى بِسَبعٍ: اَوصانى بِالاِْخلاصِ فِى السِّرِّ وَ الْعَلانیَهِ وَ اَن اَعْفُوَ عَمَّن ظَلَمَنى و اُعْطىَ مَن حَرَمَنى و اَصِلَ مَنْ قَطَعَنى و اَن یَکونَ صَمْتى فِکْرا وَ نَظَرى عِبَرا؛

پروردگارم هفت چیز را به من سفارش فرمود: اخلاص در نهان و آشکار، گذشت از کسى که به من ظلم نموده، بخشش به کسى که مرا محروم کرده، رابطه با کسى که با من قطع رابطه کرده، و سکوتم همراه با تفکّر و نگاهم براى عبرت باشد.

تحف العقول، ج1، ص 36

جانمایه انسان

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله

قِوَامُ اَلْمَرْءِ عَقْلُهُ وَ لاَ دِينَ لِمَنْ لاَ عَقْلَ لَهُ

جانمایه آدمی خرد اوست و کسی که خرد ندارد دین ندارد.

مستدرك الوسائل، ج11، ص 208

مثل روزنامه باطله!

کیف ها را در مغازه های کیف فروشی ببین که چقدر زیبا و خوش فرم و خوش قواره ایستاده اند. اگر داخلشان باز کنی می بینی پر از روزنامه باطله اند!

و وقتی که روزنامه ها را بیرون می ریزی از شکل می افتند. خشم و عصبانیت مثل همان روزنامه باطله اند؛ وقتی آن ها را فرو ببریم شکل پیدا می کنیم ، شخصیت پیدا می کنیم. برای همین، قرآن کریم یکی از ویژگی های اهل ایمان را فروخوردن خشم می داند:

یعنی خشم و عصبانیت خود را فرو می برند.

خداوند متعال در آیات زیر درباره این مهم فرمودند:

وَ الَّذينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ وَ إِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ (37)

و [همان] کسانی که از گناهان بزرگ و از کارهای زشت دوری می کنند و هنگامی که [به مردم] خشم می گیرند، راه چشم پوشی و گذشت را برمی گزینند.

سوره شوری آیه 37

الَّذينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الْكاظِمينَ الْغَيْظَ وَ الْعافينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ (134)

همان‌ها كه در راحت و رنج انفاق مى‌كنند و خشم خود را فرو مى‌خورند و از مردم در مى‌گذرند، و خدا نيكوكاران را دوست دارد.

سوره آل عمران ، آیه 134

برگرفته از: کتاب مثل شاخه های گیلاس

بهترین بندگان چه کسانی هستند؟

امام باقر عليه السلام:

سُئِلَ رَسُولُ الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَ آلِه عَن خِیارِ العِباد؛

إِذَا أَحسَنُوا إِستَبشَرُوا وَ إِذَا أَسَاءُوا إِستَغفَرُوا وَ إِذَا أُعطُوا شَکَرُوا وَ إِذَا ابتلوا صَبرُوا وَ إِذَا غَضِبُوا غَفَرُوا.

وسائل الشیعة، ج 16، ص 67

از پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله سؤال شد؛ بهترین بندگان چه کسانی هستند؟ حضرت در پاسخ فرمود:
1. وقتی کار نیک می کنند خوشحالند.
2. وقتی کار بدی کرد استغفار از خدا کنند.
3. وقتی خدای متعال به او چیزی می دهد، شاکر باشند.
4. وقتی از کسی خشمگین شدند، از او بگذرند.

مقام معظم رهبری: وقتی کار نیک می کنند خوشحالند که کار خوب کرده اند. این خوشحالی ارتباطی ندارد به اینکه انسان غرور پیدا کند و عُجب به کار خیر پیدا کند. این دو چیز است. اینها را از هم تفکیک کنیم. یک وقت انسان دو رکعت نماز که می خواند خیال می کند در یک مرتبه ی عالی [قرار دارد]. عُجب یعنی خودشیفتگی، خودفریفتگی، خودشگفتی به انسان دست می دهد؛ این مذموم است. در مورد اسائه -کار بد انجام دادن- به این اکتفا نشده است که بگوییم وقتی [کسی] کار بد انجام داد ناراحت باشد، نه، ناراحتی کافی نیست؛ عملی هم دنبالش لازم است و آن عمل عبارت است از استغفار؛ از خدای متعال عذرخواهی کند، وقتی کار بدی کرد -استغفار یعنی عذرخواهی کردن- از خدا عذرخواهی کند، معذرت خواهی کند. وقتی خدای متعال به او چیزی می دهد، او سپاسگزار باشد؛ یعنی وقتی نعمت های الهی را متذکر می شود، نعمت های الهی را می بیند یا نعمت جدیدی به او داده می شود، او شکرگزار باشد، غافل نباشد از اینکه خدای متعال این نعمت را به او داده است. وقتی هم که یک ابتلایی در زندگی اینها پیش آمد، مشکلی برایشان پیش آمد، در آن هم صبر کنند. وقتی از کسی خشمگین شدند، از او بگذرند، او را بیامرزند؛ البته طبیعی است که این غضب لله نیست، این غضب لِشخص است...

راه معاشرت اجتماعى

​امـام صـادق عليه السلام:

صَلاحُ حالِ التَّعايُشِ وَالتَّعاشُرِ مِلْ ءُ مِكْيالٍ ثُلْثـاهُ فِطْنَةٌ وَثُلْثـُهُ تَغـافُلٌ

اصلاح زندگانى فردى و معاشرت اجتماعى پيمانه پُرى است كه دو سومش زيركى و يك سـومش چشم پـوشى است.

تحف العقول، ص 376
​